dr n. med. Piotr Spychalski · chirurg, oddział chirurgii kolorektalnej UCK w Gdańsku · adiunkt Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego · strona główna · English
Poniżej wszystkie prace naukowe, których jestem autorem lub współautorem (64), każda z krótkim opisem w przystępnym języku: czego dotyczyła i co z niej wynika. Opisy mają charakter informacyjny i nie zastępują porady lekarskiej. Pełne teksty są dostępne pod odnośnikami DOI, a kompletna, aktualizowana lista prac znajduje się w ORCID.
2026
Długoterminowe wyniki czynnościowe po prehabilitacji u starszych osób z zespołem kruchości operowanych z powodu raka jelita grubego: roczne prospektywne badanie kohortowe
Long-Term Functional Outcomes After Prehabilitation in Frail Older Adults Undergoing Colorectal Cancer Surgery: A One-Year Prospective Cohort Study.
Dobrzycka M, Wołoszyn P, Prud M, Bieniaszewski K, Spychalski P, Gierat-Haponiuk K, et al. Journal of Clinical Medicine 2026. Badanie oryginalne · DOI 10.3390/jcm15124731 · PubMed 42355899
Badanie obserwowało przez rok 41 pacjentów w wieku powyżej 70 lat z zespołem kruchości (osłabienia organizmu związanego z wiekiem), którzy przed operacją raka jelita grubego przeszli program prehabilitacji, czyli przygotowania fizycznego do zabiegu. Po roku wydolność fizyczna, na przykład dystans przejścia w teście 6-minutowego marszu, pozostała stabilna, mimo niewielkiego nasilenia wskaźników kruchości. Wyniki opisują przebieg zdrowienia w tej grupie, ale z powodu braku grupy porównawczej nie pozwalają stwierdzić, że to prehabilitacja była przyczyną tej stabilności.
Długoterminowe skutki przesiewowej kolonoskopii dla zachorowalności i umieralności z powodu raka jelita grubego: wielonarodowe, populacyjne badanie z randomizacją
Long-term effects of colonoscopy screening on colorectal cancer incidence and mortality: a multicountry, population-based randomised controlled trial.
Kaminski MF, Kalager M, Løberg M, Emilsson L, Macios A, Samy F, et al. (Spychalski P 18/22); NordICC Study Group. The Lancet 2026. Badanie randomizowane · DOI 10.1016/S0140-6736(26)00508-8 · PubMed 42102826
Badanie NordICC objęło 84 583 osoby w wieku od 55 do 64 lat z Norwegii, Polski i Szwecji, losowo przydzielone do zaproszenia na jedną przesiewową kolonoskopię albo do grupy bez badania przesiewowego. Po 13 latach w grupie zaproszonej na kolonoskopię raka jelita grubego rozpoznawano rzadziej (1,46% wobec 1,80%), natomiast różnica w umieralności z powodu tego nowotworu nie była istotna statystycznie. Umieralność z powodu raka jelita grubego była w obu grupach niższa, niż zakładano przy planowaniu badania, co ma znaczenie dla oceny programów przesiewowych.
Zalecenia dotyczące minimalnej liczby zabiegów w chirurgii złożonej
Minimum Case Volume Recommendations for Complex Surgery.
Krótka publikacja korespondencyjna w czasopiśmie JAMA dotycząca zaleceń określających minimalną liczbę złożonych operacji, jaką powinien wykonywać szpital lub chirurg. Tekst odnosi się do dyskusji o tym, czy i jak takie progi liczby zabiegów wiążą się z jakością leczenia chirurgicznego.
Badanie leczenia zintensyfikowaną dawką omeprazolu w zapobieganiu stomii wysokowydalającej: protokół randomizowanego, otwartego badania w grupach równoległych, oceniającego wyższość, u dorosłych z wyłonioną ileostomią (STOP-HOS-1)
Study of Treatment with Intensified Omeprazole to Prevent High-Output Stoma - A Protocol for a Randomized, Parallel-Group, Open-Label, Superiority Trial in Adults Undergoing Ileostomy (STOP-HOS-1).
Sylwestrzak T, Ciosek M, Połomska K, Kobiela J, Spychalski P. Journal of Clinical Medicine 2026. Protokół badania · ostatni (senior) autor · DOI 10.3390/jcm15051841 · PubMed 41827257
Ileostomia to wyprowadzenie jelita cienkiego na skórę brzucha; u części chorych po operacji wydala ona bardzo duże ilości płynu, co grozi odwodnieniem i zaburzeniami elektrolitowymi. Artykuł opisuje plan badania z losowym przydziałem 100 dorosłych w dwóch polskich ośrodkach akademickich, w którym porównana zostanie większa i standardowa dawka dożylnego omeprazolu, leku z grupy inhibitorów pompy protonowej (IPP) zmniejszających wydzielanie w przewodzie pokarmowym. Badanie ma dostarczyć pierwszych danych z randomizacji o tym, czy intensywniejsze leczenie zmniejsza objętość wydalanej treści w pierwszych dniach po operacji.
Ostateczna operacja choroby Hirschsprunga wykonana między 3. a 12. miesiącem życia daje najlepsze wyniki: przegląd systematyczny z metaanalizą
Definitive surgery for Hirschsprung Disease between 3 and 12 months achieves best outcomes: A systematic review with meta-analysis.
Sowulewski O, Leszkowicz J, Sakowska M, Spychalski P, Szlagatys-Sidorkiewicz A. Journal of Pediatric Surgery 2026. Metaanaliza · autor korespondencyjny · DOI 10.1016/j.jpedsurg.2026.163039 · PubMed 41780589
Choroba Hirschsprunga to wrodzony brak komórek nerwowych w końcowym odcinku jelita, leczony operacyjnie u niemowląt, przy czym optymalny wiek operacji budzi spory. Przegląd 19 badań obejmujących 3980 dzieci wykazał, że operacja w okresie noworodkowym lub przed ukończeniem 3. miesiąca życia wiązała się częściej z zapaleniem jelit, nieszczelnością zespolenia, a w dłuższej perspektywie z nietrzymaniem stolca i zaparciami. Operacje wykonywane później w okresie niemowlęcym dawały bardziej wyważone wyniki, co może pomóc w ustalaniu terminu leczenia.
Reliability of Transcutaneous Laryngeal Ultrasonography Performed as Point-of-Care Ultrasound (POCUS) of the Larynx: A Preliminary Prospective Cohort Study.
Po operacjach tarczycy może dojść do porażenia strun głosowych, które zwykle ocenia się w laryngoskopii, czyli badaniu krtani przez wprowadzany endoskop. Badanie u 96 pacjentów porównało ultrasonografię krtani wykonywaną przez studentów medycyny małym przenośnym aparatem USG (POCUS, ultrasonografia przyłóżkowa) z badaniem na klasycznym aparacie; oba urządzenia pozwalały uwidocznić struny głosowe podobnie często i z podobną trafnością. Ponieważ aparaty przenośne są tańsze i łatwiej dostępne, mogą ułatwić stosowanie tej nieinwazyjnej metody.
Czy przezskórna ultrasonografia krtani poprawia wyniki zgłaszane przez pacjentów (PROMs) w porównaniu z giętką laryngoskopią? Badanie ankietowe przekrojowe
Does Transcutaneous Laryngeal Ultrasonography Improve Patient-Reported Outcome Measures (PROMs) Compared to Flexible Laryngoscopy? - A Cross-Sectional Survey Study.
Badanie sprawdzało, jak pacjenci operowani z powodu chorób tarczycy odbierają dwa sposoby oceny strun głosowych: nieinwazyjne badanie USG krtani przez skórę szyi oraz laryngoskopię, czyli badanie giętkim endoskopem. Pacjenci ocenili USG jako znacznie mniej uciążliwe, 84,4% wolało tę metodę, a wszyscy byli gotowi ją powtórzyć, wobec 82,3% w przypadku laryngoskopii. Wyniki wskazują, że USG krtani jest dla pacjentów lepiej akceptowalne, choć jego miejsce w rutynowej praktyce wymaga dalszych badań.
Analiza krzywej uczenia się przezskórnej ultrasonografii krtani wykonywanej aparatem konwencjonalnym i przenośnym aparatem przyłóżkowym
Learning Curve Analysis of Conventional and Point-of-Care Transcutaneous Laryngeal Ultrasonography.
Badanie oceniało, jak szybko studenci medycyny bez doświadczenia w USG uczą się oceniać ruchomość strun głosowych za pomocą ultrasonografii krtani przez skórę szyi u pacjentów operowanych na tarczycy. Studenci osiągali trafną ocenę strun głosowych między 7. a 15. badaniem, a pełną biegłość około 25. badania; struny głosowe udało się uwidocznić w 94,9% badań. Metoda okazała się łatwa do opanowania, co może ograniczyć potrzebę rutynowego wykonywania bardziej uciążliwej laryngoskopii.
2025
Polimorfizmy pojedynczego nukleotydu jako biomarkery odpowiedzi na neoadiuwantową chemioradioterapię w raku odbytnicy: przegląd systematyczny
Single Nucleotide Polymorphisms as Biomarkers of Response to Neoadjuvant Chemoradiotherapy in Rectal Cancer: A Systematic Review.
Połomska K, Rybicka M, Jażdżewska A, Prud M, Jackowska S, Kobiela J, Spychalski P. Cancers 2025. Przegląd systematyczny · ostatni (senior) autor · DOI 10.3390/cancers17243995 · PubMed 41463244
Przed operacją raka odbytnicy wielu chorych otrzymuje chemioradioterapię, ale tylko u około 15 do 30% nowotwór całkowicie znika. Przegląd 32 badań z udziałem 4116 pacjentów sprawdził, czy drobne, dziedziczne różnice w pojedynczych literach kodu genetycznego, zwane polimorfizmami pojedynczego nukleotydu (SNP), pozwalają przewidzieć skuteczność tego leczenia. Żaden z analizowanych wariantów nie dawał powtarzalnych wyników w niezależnych grupach chorych, więc obecnie nie nadają się one do praktyki klinicznej.
Pomiar bioimpedancji w monitorowaniu ran przewlekłych: przegląd systematyczny
Bioimpedance Measurement for Monitoring Chronic Wounds: A Systematic Review.
Antoszewska M, Połomska K, Spychalski P, Kekonen A, Viik J, Barańska-Rybak W. International Wound Journal 2025. Przegląd systematyczny · DOI 10.1111/iwj.70707 · PubMed 40505690
Rany przewlekłe, na przykład owrzodzenia podudzi, obniżają jakość życia i są kosztowne w leczeniu, a ich ocena opiera się głównie na obejrzeniu rany. Przegląd 16 badań dotyczył bioimpedancji, czyli pomiaru oporu elektrycznego tkanek, i potwierdził, że różni się on między raną a zdrową skórą oraz zmienia się w trakcie gojenia. Metoda może w przyszłości pomóc obiektywnie śledzić gojenie ran, ale przed wprowadzeniem do praktyki wymaga ujednolicenia, między innymi układu elektrod.
Wskaźniki wykrywalności gruczolaków a ryzyko raka jelita grubego: odpowiedź autorów
Adenoma Detection Rates and Risk of Colorectal Cancer-Reply.
Odpowiedź autorów na listy czytelników dotyczące ich wcześniejszej publikacji w JAMA o związku między wskaźnikiem wykrywalności gruczolaków (ADR, czyli odsetkiem kolonoskopii, w których lekarz znajduje co najmniej jeden polip gruczolakowy) a ryzykiem raka jelita grubego u pacjentów. Tekst odnosi się do uwag innych badaczy dotyczących tej analizy.
Skuteczność terapii podciśnieniowej otwartej rany operacyjnej w zapobieganiu zakażeniom miejsca operowanego w chirurgii jamy brzusznej: przegląd systematyczny i metaanaliza
Effectiveness of Open Incision Negative Pressure Wound Therapy for Surgical Site Infection Prevention for Abdominal Surgery-A Systematic Review and Meta-Analysis.
Połomska K, Kowalik J, Kobiela J, Spychalski P. International Wound Journal 2025. Metaanaliza · ostatni (senior) autor · DOI 10.1111/iwj.70199 · PubMed 40234096
Zakażenie rany po operacji brzusznej to częste powikłanie; jednym ze sposobów zapobiegania jest pozostawienie rany otwartej z opatrunkiem podciśnieniowym (NPWT, terapia podciśnieniowa) zamiast jej zszycia. Przegląd 8 badań z udziałem 1655 pacjentów wykazał, że taki opatrunek wiązał się z mniejszym ryzykiem zakażenia niż natychmiastowe zszycie rany, ale nie różnił się istotnie od odroczonego zszycia. Autorzy wskazują, że ujednolicenie sposobu leczenia i raportowania ułatwi dalszą ocenę tej metody.
Porównanie stopnia zaawansowania i leczenia raka odbytnicy u pacjentów w wieku poniżej i powyżej 70 lat: międzynarodowe badanie wieloośrodkowe
Comparison of Staging and Treatment of Rectal Cancer between Patients Younger and Older than 70 years - An International Multicenter Study.
Krzeszowiak J, Duta C, Pach RA, Richter P, Lorenc Z, Rutkowski A, et al. (Spychalski P 22/25). Chirurgia (Bucharest) 2025. Badanie oryginalne · DOI 10.21614/chirurgia.3108 · PubMed 40367306
Badanie objęło 2443 chorych operowanych z powodu raka odbytnicy w latach od 2013 do 2019 w dziewięciu ośrodkach w Polsce, Rumunii i Niemczech i porównało osoby młodsze i starsze niż 70 lat. Mimo podobnego zaawansowania nowotworu starsi pacjenci częściej mieli wyłanianą stomię, rzadziej otrzymywali radioterapię przed operacją i mieli usuwaną mniejszą liczbę węzłów chłonnych, a ich przeżycie całkowite było krótsze. Wyniki pokazują różnice w sposobie leczenia zależne od wieku.
Porażenie strun głosowych jest ważnym powikłaniem operacji tarczycy, a ich ruchomość można ocenić nie tylko endoskopowo, ale też badaniem USG przez skórę szyi. Artykuł przeglądowy opisuje krok po kroku, jak wykonać takie badanie: które struktury krtani obserwować, z jakiego dostępu przykładać głowicę i jakie manewry (oddychanie, fonacja, próba Valsalvy) wywołują ruch strun głosowych. Omawia też typowe trudności, aby ułatwić chirurgom, anestezjologom i endokrynologom wprowadzenie tej metody.
Wskaźniki wykrywalności gruczolaków przez lekarzy a późniejsze ryzyko raka jelita grubego
Adenoma Detection Rates by Physicians and Subsequent Colorectal Cancer Risk.
Wskaźnik wykrywalności gruczolaków (ADR) to odsetek kolonoskopii, w których lekarz znajduje co najmniej jeden gruczolak, czyli polip mogący przekształcić się w raka. Analiza danych 485 615 pacjentów i 789 lekarzy z polskiego Programu Badań Przesiewowych raka jelita grubego wykazała, że poprawa tego wskaźnika wiązała się z rzadszym występowaniem raka po kolonoskopii, ale tylko u pacjentów lekarzy, których ADR na początku był niższy niż 26%. Wynik sugeruje, że działania poprawiające jakość kolonoskopii przynoszą największą korzyść wśród endoskopistów z niższą wykrywalnością.
2024
Przedoperacyjne wyznaczanie miejsca stomii z perspektywy pielęgniarek
Preoperative stoma site marking - nurses' perspective
Leyk-Kolańczak M, Spychalski P, Kruk A, Terech-Skóra S, Książek J, Dobosz M, et al. Pielęgniarstwo Chirurgiczne i Angiologiczne / Surgical and Vascular Nursing 2024. Badanie oryginalne · DOI 10.5114/.2024.141477
W ankiecie przeprowadzonej na trzech konferencjach pielęgniarskich 164 pielęgniarki opisały, jak często w ich szpitalach wyznacza się przed operacją miejsce na stomię (wyłonienie jelita na powłoki brzucha). Tylko 40% pracowało na oddziałach, gdzie robi się to zawsze przed zabiegami planowymi, a w operacjach nagłych dotyczyło to 14,6% odpowiedzi; najczęstszą przeszkodą był brak procedury oddziałowej. Autorzy wskazują, że mimo znanych korzyści ta procedura jest w Polsce stosowana niewystarczająco.
Umieralność i częstość hospitalizacji w zależności od wskaźnika masy ciała (BMI) pacjentów w przesiewowej kolonoskopii: analiza przekrojowa danych z Polskiej Platformy Badań Przesiewowych Kolonoskopii
Mortality and rate of hospitalization stratified by patients' BMI in a colonoscopy screening - a cross sectional analysis of data from Polish Colonoscopy Screening Platform.
Spychalski P, Wieszczy P, Połomska K, Kobiela J, Regula J, Kaminski MF, et al. Scandinavian Journal of Gastroenterology 2024. Badanie oryginalne · pierwszy autor · DOI 10.1080/00365521.2024.2410795 · PubMed 39363857
Badanie objęło 55 390 osób poddanych przesiewowej kolonoskopii w Polsce w latach od 2012 do 2015 i sprawdzało, czy wskaźnik masy ciała (BMI) wpływa na ryzyko zgonu lub nieplanowanego pobytu w szpitalu w okresie od 6 tygodni przed do 30 dni po badaniu. Nadwaga i otyłość nie okazały się istotnymi klinicznie czynnikami ryzyka zgonu ani hospitalizacji, choć otyli mężczyźni mogą częściej wymagać opieki szpitalnej po kolonoskopii. Wyniki mają znaczenie dla oceny ryzyka przed badaniem.
Wieloelektrodowy czujnik bioimpedancji do monitorowania ran przewlekłych: walidacja wykonalności metody
Bioimpedance sensor array for monitoring chronic wounds: Validation of method feasibility.
Antoszewska M, Spychalski P, Kekonen A, Viik J, Barańska-Rybak W. International Wound Journal 2024. Badanie oryginalne · DOI 10.1111/iwj.14899 · PubMed 39099180
Ocena gojenia ran przewlekłych opiera się zwykle na ich obejrzeniu, dlatego poszukuje się metod pomiarowych. W badaniu u pacjentów z owrzodzeniami podudzi (żylnymi, mieszanymi i cukrzycowymi) wykonano 104 pomiary bioimpedancji, czyli oporu elektrycznego tkanek, za pomocą opatrunku z wieloma elektrodami; wraz ze zmniejszaniem się rany opór rósł. Metoda okazała się wykonalna i może w przyszłości służyć do obiektywnego monitorowania gojenia, ale wymaga dłuższych obserwacji.
Wpływ wdrożenia pakietu onkologicznego na leczenie raka odbytnicy w latach 2013 do 2019 w Polsce: badanie wieloośrodkowe
The impact of oncological package implementation on the treatment of rectal cancer in years 2013-2019 in Poland - multicenter study.
Krzeszowiak J, Pach R, Richter P, Lorenc Z, Rutkowski A, Ochwat K, et al. (Spychalski P 24/25). Polish Journal of Surgery (Polski Przegląd Chirurgiczny) 2024. Badanie oryginalne · DOI 10.5604/01.3001.0054.2680 · PubMed 38940243
W 2015 roku wprowadzono w Polsce pakiet onkologiczny, czyli szybką ścieżkę diagnostyki i leczenia nowotworów z obowiązkowymi konsyliami wielodyscyplinarnymi. Analiza danych 1418 chorych operowanych z powodu raka odbytnicy w pięciu ośrodkach wykazała, że w kolejnych latach nowotwory rozpoznawano w mniej zaawansowanym stadium miejscowym, częściej stosowano radioterapię przed operacją i usuwano więcej węzłów chłonnych. Autorzy zaznaczają, że związek tych zmian z pakietem jest pośredni.
2023
Zalecenia dotyczące stosowania prehabilitacji, czyli kompleksowego przygotowania pacjenta do zabiegu operacyjnego
Recommendations on the use of prehabilitation, i.e. comprehensive preparation of the patient for surgery.
Banasiewicz T, Kobiela J, Cwaliński J, Spychalski P, Przybylska P, Kornacka K, et al. Polish Journal of Surgery (Polski Przegląd Chirurgiczny) 2023. Zalecenia · DOI 10.5604/01.3001.0053.8854 · PubMed 38348849
Prehabilitacja to kompleksowe przygotowanie pacjenta do operacji, które ma poprawić jego ogólny stan, zmniejszyć ryzyko powikłań i przyspieszyć powrót do zdrowia. Zalecenia opracowane przez ekspertów wielu specjalności opisują jej podstawowe elementy (poprawę odżywienia, ćwiczenia, wsparcie psychologiczne, pomoc w rzucaniu nałogów, leczenie niedokrwistości i wyrównanie cukrzycy), wskazania, zakres i czas trwania. Autorzy podkreślają, że prehabilitacja powinna być prowadzona przez zespoły interdyscyplinarne i wymaga rozwiązań systemowych oraz refundacyjnych.
List do redakcji (komentarz) w czasopiśmie Colorectal Disease dotyczący związku otyłości z rakiem jelita grubego. Tekst odnosi się do dyskusji o tym, jak masa ciała, mierzona na przykład wskaźnikiem masy ciała (BMI), wiąże się z ryzykiem i przebiegiem tej choroby.
Ocena punktu odcięcia wskaźnika uwapnienia dla istotnego klinicznie zwężenia zastawki aortalnej w niskodawkowej tomografii komputerowej wykonywanej w programie badań przesiewowych w kierunku raka płuca: analiza przekrojowa
Assessment of Calcium Score Cutoff Point for Clinically Significant Aortic Stenosis on Lung Cancer Screening Program Low-Dose Computed Tomography: A Cross-Sectional Analysis
W programie badań przesiewowych w kierunku raka płuca wykonuje się niskodawkową tomografię komputerową (LDCT, low-dose computed tomography) u osób dużo palących. Autorzy sprawdzili u 6631 uczestników, czy ilość zwapnień na zastawce aortalnej widoczna w tym samym badaniu pozwala wskazać osoby z istotnym zwężeniem tej zastawki, potwierdzanym następnie w badaniu echokardiograficznym (USG serca). Wyznaczone wartości progowe mogą pomóc wcześniej wykryć chorobę serca u osób, które i tak przechodzą tomografię.
Trijodotyronina obniża potencjał nowotworowych komórek macierzystych raka jelita grubego in vitro
Triiodothyronine lowers the potential of colorectal cancer stem cells in vitro
Rostkowska O, Olejniczak-Kęder A, Spychalski P, Szaryńska M, Kobiela J. Oncology Reports 2023. Badanie oryginalne · DOI 10.3892/or.2022.8458 · PubMed 36484405
Badanie laboratoryjne na hodowlach komórek dotyczyło wpływu hormonu tarczycy trijodotyroniny (T3) na nowotworowe komórki macierzyste raka jelita grubego, czyli komórki uważane za ważne dla rozwoju i nawrotów choroby. Po dodaniu T3 komórki nowotworowe gorzej przeżywały, wolniej się dzieliły, tworzyły mniejsze skupiska i częściej ulegały zaprogramowanej śmierci (apoptozie). Wyniki dotyczą komórek w hodowli i wskazują kierunek dalszych badań nad rolą hormonów tarczycy w raku jelita grubego.
2022
Porównanie odległych wyników RYGB i OAGB jako operacji konwersyjnych po nieskutecznej LSG: badanie kliniczno-kontrolne
Comparison of the Long-term Outcomes of RYGB and OAGB as Conversion Procedures After Failed LSG: a Case-Control Study
Wilczyński M, Spychalski P, Proczko-Stepaniak M, Bigda J, Szymański M, Dobrzycka M, et al. Journal of Gastrointestinal Surgery 2022. Badanie oryginalne · DOI 10.1007/s11605-022-05395-w · PubMed 35790676
Badanie dotyczyło chorych na otyłość, u których pierwsza operacja bariatryczna, czyli rękawowa resekcja żołądka (LSG, laparoscopic sleeve gastrectomy), nie przyniosła oczekiwanego efektu i konieczna była operacja ponowna. Porównano dwa rodzaje takich operacji: klasyczne ominięcie żołądkowe (RYGB, Roux-en-Y gastric bypass) u 33 osób i ominięcie z jednym zespoleniem (OAGB, one anastomosis gastric bypass) u 47 osób. Po 5 latach utrata masy ciała i liczba powikłań były podobne, natomiast całkowite ustąpienie cukrzycy typu 2 występowało częściej po OAGB.
Za i przeciw rutynowemu usuwaniu obwodowych cewników dożylnych
For and Against Routine Removal of Peripheral Intravenous Catheters
Krótki komentarz (list do redakcji) dotyczący tego, czy obwodowe wkłucia dożylne (tzw. wenflony) należy wymieniać rutynowo po określonym czasie, czy dopiero wtedy, gdy pojawia się wskazanie kliniczne. Na podstawie tytułu tekst odnosi się do argumentów za i przeciw w dyskusji nad opublikowaną wcześniej pracą. Temat ma znaczenie dla bezpieczeństwa chorych w szpitalu, m.in. dla ryzyka zakażeń związanych z cewnikiem.
Krótkoterminowa radioterapia i chemioterapia konsolidująca: w poszukiwaniu zrównoważonego protokołu
Short-course radiotherapy and consolidation chemotherapy: in search of a balanced protocol
Komentarz w formie listu do redakcji dotyczący leczenia przedoperacyjnego raka odbytnicy, łączącego krótką radioterapię (napromienianie) z następową chemioterapią konsolidującą. Autorzy zwracają uwagę na potrzebę takiego ustalenia schematu, który równoważy skuteczność leczenia i jego działania niepożądane. Tekst jest głosem w dyskusji naukowej, a nie nowym badaniem.
Szacowane wskaźniki przejścia od gruczolaka do raka jelita grubego w zależności od kategorii BMI: analiza przekrojowa osób bez objawów z programu przesiewowej kolonoskopii
Adenoma to Colorectal Cancer Estimated Transition Rates Stratified by BMI Categories: A Cross-Sectional Analysis of Asymptomatic Individuals from Screening Colonoscopy Program
Spychalski P, Kobiela J, Wieszczy P, Bugajski M, Reguła J, Kaminski MF. Cancers 2022. Badanie oryginalne · pierwszy autor, autor korespondencyjny · DOI 10.3390/cancers14010062 · PubMed 35008224
Większość raków jelita grubego rozwija się z łagodnych polipów zwanych gruczolakami. Na podstawie danych 147 385 osób z Programu Badań Przesiewowych Raka Jelita Grubego w Polsce autorzy sprawdzili, jak często występują gruczolaki i raki w zależności od wskaźnika masy ciała (BMI, body mass index). Osoby z otyłością częściej miały gruczolaki i wczesne raki, ale rzadziej zaawansowane raki, co autorzy interpretują jako przejaw tzw. paradoksu otyłości.
2021
Inhibitory pompy protonowej a rak jelita grubego: przegląd systematyczny
Proton pump inhibitors and colorectal cancer: A systematic review
Inhibitory pompy protonowej (IPP), czyli popularne leki zmniejszające wydzielanie kwasu żołądkowego, są bardzo często stosowane. Przegląd 28 badań laboratoryjnych, epidemiologicznych i klinicznych nie wykazał, by leki te zwiększały ryzyko raka jelita grubego, a badania laboratoryjne sugerują nawet działanie hamujące. Część badań wskazuje jednak, że jednoczesne stosowanie IPP i chemioterapii kapecytabiną może zmniejszać jej skuteczność, co wymaga dalszych badań.
Przezskórna ultrasonografia krtani w ocenie porażenia fałdów głosowych u chorych operowanych z powodu chorób tarczycy i przytarczyc: przegląd systematyczny i metaanaliza
Transcutaneous Laryngeal Ultrasound for Vocal Cord Paralysis Assessment in Patients Undergoing Thyroid and Parathyroid Surgery: A Systematic Review and Meta-Analysis
Patel A, Spychalski P, Aszkiełowicz A, Mikaszewski B, Kobiela J. Journal of Clinical Medicine 2021. Metaanaliza · DOI 10.3390/jcm10225393 · PubMed 34830675
Po operacjach tarczycy i przytarczyc może dojść do uszkodzenia nerwu odpowiadającego za ruchomość fałdów głosowych. Autorzy zebrali 16 badań porównujących badanie USG krtani przez skórę szyi z tradycyjnym badaniem laryngologicznym (laryngoskopią). USG dobrze wykrywało porażenie fałdów głosowych i mogłoby oszczędzić laryngoskopii około 80% chorych, choć gorzej sprawdza się u mężczyzn i osób starszych.
Neoadiuwantowa krótkoterminowa radioterapia z chemioterapią konsolidującą w miejscowo zaawansowanym raku odbytnicy: przegląd systematyczny i metaanaliza
Neoadjuvant short-course radiotherapy with consolidation chemotherapy for locally advanced rectal cancer: a systematic review and meta-analysis
Spychalski P, Patel A, Corrao G, Jereczek-Fossa BA, Glynne-Jones R, Garcia-Aguilar J, et al. Acta Oncologica 2021. Metaanaliza · współpierwszy autor · DOI 10.1080/0284186X.2021.1953137 · PubMed 34308767
W miejscowo zaawansowanym raku odbytnicy przed operacją stosuje się napromienianie i chemioterapię. Przegląd 11 badań porównał krótką radioterapię z następową chemioterapią (SCRT-CCT) z klasyczną, długą chemioradioterapią (LCRT). Schemat krótki częściej prowadził do całkowitego zniknięcia guza w badaniu mikroskopowym przy podobnym przeżyciu, kosztem częstszych działań niepożądanych w trakcie leczenia.
List: uwaga na lukę, czyli data wyszukiwania a data publikacji przeglądów systematycznych i metaanaliz
Letter: mind the gap - search and publication date of systematic reviews and meta-analysis
List do redakcji dotyczący odstępu czasu między datą przeszukania literatury a datą opublikowania przeglądów systematycznych i metaanaliz. Na podstawie tytułu można wnioskować, że autorzy zwracają uwagę, iż zbyt długa przerwa może sprawić, że przegląd nie uwzględnia najnowszych badań. Ma to znaczenie dla aktualności podsumowań naukowych, na których opierają się zalecenia.
Leczenie opornego świądu u chorych z cholestazą za pomocą dializy albuminowej MARS (molecular adsorbents recirculating system): seria przypadków
Treatment of intractable pruritus in patients with cholestasis with molecular adsorbents recirculating system dialysis: a case series
Opis kilku przypadków chorych z cholestazą (zastojem żółci), u których uporczywy świąd nie ustępował po standardowym leczeniu. Zastosowano u nich MARS (molecular adsorbents recirculating system), czyli metodę pozaustrojowego oczyszczania krwi z użyciem albuminy. Praca opisuje doświadczenia z tą metodą jako opcją leczenia w trudnych przypadkach.
Śmiertelność w programach badań przesiewowych raka jelita grubego: różne metodologie, uzupełniające się wyniki
Mortality Rates of Colorectal Cancer Screening Programs: Differing Methodologies, Complimentary Results
Spychalski P, Błażyńska-Spychalska A, Kobiela J. Clinical Gastroenterology and Hepatology 2021. List do redakcji · pierwszy autor, autor korespondencyjny · DOI 10.1016/j.cgh.2020.11.018 · PubMed 33220522
List do redakcji dotyczący sposobów oceny śmiertelności związanej z badaniami przesiewowymi w kierunku raka jelita grubego, np. kolonoskopią. Na podstawie tytułu autorzy wskazują, że badania prowadzone różnymi metodami mogą dawać wyniki, które się wzajemnie uzupełniają. Tekst odnosi się do bezpieczeństwa programów przesiewowych.
Rak jelita grubego po kolonoskopii: w poszukiwaniu jakości
Postcolonoscopy colorectal cancer - in search of quality
Spychalski P, Błażyńska-Spychalska A, Kobiela J. Colorectal Disease 2021. List do redakcji · pierwszy autor · DOI 10.1111/codi.15441 · PubMed 33190409
List do redakcji dotyczący raka jelita grubego rozpoznanego po kolonoskopii, w której wcześniej go nie wykryto (tzw. rak pokolonoskopowy). Na podstawie tytułu autorzy łączą to zjawisko z jakością wykonywanych kolonoskopii. Temat jest ważny dla oceny skuteczności badań przesiewowych.
2020
Otyłość w kwalifikacji kandydatów do przeszczepienia nerki: przegląd wytycznych praktyki klinicznej
Obesity in work-up of kidney transplant candidates - review of clinical practice guidelines
Dobrzycka M, Spychalski P, Łącka M, Proczko-Stepaniak M, Dębska-Ślizień A, Kaska Ł, et al. European Journal of Translational and Clinical Medicine 2020. Artykuł przeglądowy · DOI 10.31373/ejtcm/128771
Autorzy porównali osiem krajowych i międzynarodowych wytycznych dotyczących oceny chorych ze schyłkową niewydolnością nerek przed przeszczepieniem nerki pod kątem otyłości. Wszystkie wytyczne zalecają wczesne wykrywanie otyłości i chorób z nią związanych, ale tylko dwie omawiają leczenie operacyjne otyłości i żadna nie formułuje wyraźnego zalecenia w tej sprawie. Praca pokazuje, że leczenie otyłości u kandydatów do przeszczepienia jest w wytycznych słabo uwzględnione i wymaga lepszych badań.
Koszty planowej i pilnej cholecystektomii u chorych na cukrzycę
Costs of elective vs emergency cholecystectomy in diabetic patients
Łącka M, Spychalski P, Obłój P, Łaski D, Rostkowska O, Wieszczy P, et al. European Journal of Translational and Clinical Medicine 2020. Badanie oryginalne · DOI 10.31373/ejtcm/128963
Badanie porównało koszty szpitalne usunięcia pęcherzyka żółciowego (cholecystektomii) u chorych na cukrzycę i bez cukrzycy, leczonych w jednym ośrodku w Polsce w latach 2016 do 2019. Przy zabiegach planowych koszty były podobne, natomiast operacja w trybie pilnym była wyraźnie droższa, zwłaszcza u chorych na cukrzycę. Autorzy sugerują, że wcześniejsza kwalifikacja chorych na cukrzycę do zabiegu planowego może być korzystna dla nich i dla płatnika.
Ocena stanu odżywienia chorych na nowotwory kwalifikowanych do domowego żywienia dojelitowego: analiza retrospektywna
Assessment of nutritional status of patients with cancer who are qualified for home enteral nutrition - a retrospective analysis
Kaźmierczak-Siedlecka K, Folwarski M, Jankowska B, Spychalski P, et al. European Journal of Translational and Clinical Medicine 2020. Badanie oryginalne · DOI 10.31373/ejtcm/120583
Autorzy przeanalizowali dokumentację 84 chorych na nowotwory zakwalifikowanych w latach 2009 do 2015 do domowego żywienia dojelitowego (podawania pokarmu przez zgłębnik lub przetokę) w poradni żywieniowej w Gdańsku. Wszyscy chorzy wymagali leczenia żywieniowego, a niedobór białka albuminy we krwi występował częściej u chorych na raka żołądka niż u chorych na raka przełyku. Praca pokazuje, że stan odżywienia tych chorych jest zróżnicowany, co ma znaczenie przy planowaniu opieki.
Krążące DNA nowotworowe u chorych na raka jelita grubego z mutacją KRAS jako czynnik prognostyczny: przegląd systematyczny i metaanaliza
Circulating Tumor DNA in KRAS positive colorectal cancer patients as a prognostic factor - a systematic review and meta-analysis
Tzw. płynna biopsja pozwala wykryć we krwi fragmenty DNA pochodzące z nowotworu (ctDNA, circulating tumor DNA). Przegląd 18 badań obejmujących 1779 chorych na raka jelita grubego wykazał, że obecność lub wysokie stężenie we krwi DNA z mutacją genu KRAS wiązały się z krótszym przeżyciem. Aby wykorzystać to badanie w praktyce, trzeba jeszcze ustalić wartości graniczne stężeń.
Obraz kliniczny i wyniki cholecystektomii z powodu ostrego zapalenia pęcherzyka żółciowego u chorych na cukrzycę: analiza par dopasowanych. Badanie pilotażowe
Clinical presentation and outcomes of cholecystectomy for acute cholecystitis in patients with diabetes - A matched pair analysis. A pilot study
Badanie objęło chorych operowanych w trybie pilnym z powodu ostrego zapalenia pęcherzyka żółciowego w Uniwersyteckim Centrum Klinicznym w Gdańsku w latach od 2007 do 2017, porównując osoby z cukrzycą i bez niej. U chorych z cukrzycą operacja trwała dłużej, częściej występowały powikłania i dłuższy był pobyt w szpitalu, mimo podobnych objawów przy przyjęciu. Autorzy wnioskują, że chorych z cukrzycą warto kwalifikować do usunięcia pęcherzyka wcześnie w przebiegu choroby.
List do redakcji z początku pandemii dotyczący sposobu obliczania, jaki odsetek osób z rozpoznanym COVID-19 umiera z powodu choroby (współczynnik śmiertelności przypadków). Na podstawie tytułu praca dotyczy metodologii tych szacunków, które na wczesnym etapie epidemii mogą być obarczone błędem. Rzetelne szacunki są ważne dla oceny zagrożenia i planowania działań zdrowia publicznego.
Pacjenci szukający informacji o kolonoskopii: wnioski z wyszukiwarki Google
Patients seeking information about colonoscopy - lessons learned from Google
Łaski D, Perdyan A, Spychalski P, Łachiński AJ, Śledziński Z, Tybińkowska A, et al. Przegląd Gastroenterologiczny 2020. Badanie oryginalne · DOI 10.5114/pg.2020.95557 · PubMed 32550947
Autorzy przeanalizowali za pomocą narzędzia Google Trends, czego ludzie szukają w internecie na temat kolonoskopii i jakie informacje otrzymują. Pierwsza strona wyników zawierała na ogół informacje dobrej jakości, a najczęściej wyszukiwanym tematem było przygotowanie do badania. Wyniki mogą pomóc lekarzom i placówkom w lepszym informowaniu pacjentów.
Radioterapia z modulacją intensywności wiązki (IMRT) w leczeniu raka płaskonabłonkowego kanału odbytu: toksyczność wczesna i późna, wyniki i skuteczność
Intensity-modulated radiotherapy (IMRT) in the treatment of squamous cell anal canal cancer: acute and early-late toxicity, outcome, and efficacy
Dell'Acqua V, Surgo A, Arculeo S, Zerella MA, Bagnardi V, Frassoni S, et al. (Spychalski P 12/21). International Journal of Colorectal Disease 2020. Badanie oryginalne · DOI 10.1007/s00384-020-03517-x · PubMed 32036405
Praca opisuje 84 chorych na raka płaskonabłonkowego kanału odbytu leczonych w Europejskim Instytucie Onkologii w Mediolanie nowoczesną techniką napromieniania (IMRT, intensity-modulated radiotherapy) w połączeniu z chemioterapią. Ciężkie działania niepożądane ze strony jelit były rzadkie, a po 12 miesiącach u 81% chorych guz całkowicie się cofnął, a 92% żyło bez konieczności wyłonienia stomii. Wyniki potwierdzają przydatność tej techniki w leczeniu raka odbytu.
Śmiertelność i częstość hospitalizacji w programie przesiewowej kolonoskopii: wyniki randomizowanego badania usług zdrowotnych
Mortality and Rate of Hospitalization in a Colonoscopy Screening Program From a Randomized Health Services Study
Spychalski P, Kobiela J, Wieszczy P, Pisera M, Pilonis N, Rupinski M, et al. Clinical Gastroenterology and Hepatology 2020. Badanie randomizowane · współpierwszy autor, autor korespondencyjny · DOI 10.1016/j.cgh.2019.09.010 · PubMed 31525515
Badanie oceniało bezpieczeństwo przesiewowej kolonoskopii w Programie Badań Przesiewowych Raka Jelita Grubego w Polsce, porównując około 338 tysięcy osób zaproszonych na badanie z podobną grupą osób niezaproszonych. Kolonoskopia nie zwiększała ryzyka zgonu, natomiast wiązała się z niewielkim wzrostem liczby nieplanowanych pobytów w szpitalu po badaniu. Wyniki pomagają rzetelnie ocenić ryzyko związane z tym badaniem przesiewowym.
Ektopowa trzustka w jelicie czczym naśladująca nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego
Jejunal ectopic pancreas mimicking a gastrointestinal stromal tumor
Patel A, Hellmann A, Spychalski P, Szymański M, Śledziński M. Polish Archives of Internal Medicine 2020. Opis przypadku · DOI 10.20452/pamw.14992 · PubMed 31556403
Opis przypadku chorego, u którego zmiana w jelicie czczym wyglądała jak nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego (GIST, gastrointestinal stromal tumor), a okazała się ektopową trzustką, czyli prawidłową tkanką trzustki położoną poza tym narządem. Przypadek pokazuje, że łagodne zmiany mogą przypominać nowotwór w badaniach obrazowych. Ma to znaczenie dla różnicowania zmian w jelicie cienkim.
Statyny a rak jelita grubego: przegląd systematyczny
Statins and Colorectal Cancer - A Systematic Review
Dobrzycka M, Spychalski P, Łachiński AJ, Kobiela P, Jędrusik P, Kobiela J. Experimental and Clinical Endocrinology & Diabetes 2020. Przegląd systematyczny · autor korespondencyjny · DOI 10.1055/a-0668-5692 · PubMed 30149418
Autorzy przejrzeli badania z lat 2010 do 2018 dotyczące związku między przyjmowaniem statyn (leków obniżających cholesterol) a rakiem jelita grubego. Badania laboratoryjne i na zwierzętach sugerowały działanie ochronne statyn, a część badań u ludzi wskazywała na dłuższe przeżycie chorych przyjmujących statyny, choć wyniki nie były jednolite. Praca porządkuje dotychczasową wiedzę i wskazuje, że rola statyn w zapobieganiu i leczeniu tego nowotworu wymaga dalszych badań.
2019
Źródła informacji medycznych pacjentów kierowanych do poradni chirurgii kolorektalnej z powodu choroby hemoroidalnej
Sources of medical information of patients referred to colorectal surgery outpatient clinic for hemorrhoidal disease
Spychalski P, Perdyan A, Łaski D, Kobiela J, Błażyńska-Spychalska A, Łachiński AJ, et al. European Journal of Translational and Clinical Medicine 2019. Badanie oryginalne · pierwszy autor · DOI 10.31373/ejtcm/105778
W ankiecie wśród 78 pacjentów poradni chirurgicznej z powodu hemoroidów sprawdzono, skąd czerpią wiedzę o swojej chorobie, a dodatkowo przeanalizowano wyszukiwania i wyniki w wyszukiwarce Google. Ponad 80% ankietowanych szukało informacji w internecie, a połowa z nich była zadowolona z ich jakości; 7 z 10 pierwszych wyników wyszukiwania prowadziło do stron z profesjonalnymi treściami. Wyniki pokazują, że internet jest ważnym źródłem wiedzy pacjentów o hemoroidach.
Interdyscyplinarne leczenie dużego raka kory nadnercza naciekającego żyłę główną dolną
Interdisciplinary treatment of large adrenocortical carcinoma infiltrating inferior vena cava
Dobrzycka M, Spychalski P, Rusek U, Brzeziński M, Kobiela J, Kłosowski P, et al. European Journal of Translational and Clinical Medicine 2019. Opis przypadku · DOI 10.31373/ejtcm/111365
Praca opisuje przypadek 57-letniej kobiety z dużym, zaawansowanym guzem lewego nadnercza naciekającym żyłę główną dolną, spośród 245 chorych operowanych z powodu guzów nadnerczy w jednej klinice w latach 2014 do 2018. Guz usunięto w całości podczas operacji otwartej z dostępem przez klatkę piersiową, przeprowadzonej przez zespół specjalistów różnych dziedzin. Przypadek pokazuje, że nawet przy naciekaniu dużych naczyń doszczętne usunięcie guza bywa możliwe dzięki współpracy wielu specjalności.
Ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego u chorych na cukrzycę: przegląd systematyczny
Acute cholecystitis in patients with diabetes mellitus - systematic review
Łącka M, Spychalski P, Dobrzycka M, Rostkowska O, et al. European Journal of Translational and Clinical Medicine 2019. Przegląd systematyczny · DOI 10.31373/ejtcm/115402
Przegląd objął 40 badań porównujących przebieg leczenia ostrego zapalenia pęcherzyka żółciowego u chorych na cukrzycę i bez cukrzycy. U chorych na cukrzycę powikłania w trakcie i po operacji występowały częściej, a cukrzyca zwiększała ryzyko konieczności zmiany operacji laparoskopowej na otwartą. Autorzy wskazują, że indywidualne podejście i dobre przygotowanie do planowej operacji mogą poprawiać wyniki, choć niska jakość danych ogranicza wnioski.
Metody obrazowania perfuzji płatów w autologicznych rekonstrukcjach piersi
Błażyńska-Spychalska A, Brzezicka A, Spychalski P, Kondej K, Jankau J. Chirurgia Plastyczna i Oparzenia 2019. Artykuł przeglądowy · DOI 10.15374/ChPiO2019020
Po amputacji piersi z powodu raka coraz częściej odtwarza się pierś z własnych tkanek pacjentki (tzw. płatów), co niesie ryzyko częściowej lub całkowitej martwicy płata z powodu niedostatecznego ukrwienia. Artykuł przeglądowy porównuje metody obrazowania ukrwienia płatów stosowane przed operacją i w jej trakcie. Autorzy wskazują przedoperacyjną angiografię tomografii komputerowej (angio-TK) jako metodę o najlepszej czułości i swoistości, a metody śródoperacyjne jako obiecujące, lecz wymagające dalszych badań.
Dobór sprzętu endowaskularnego do rodzaju zabiegu
Wilczyński M, Kaska Ł, Spychalski P, Baścik B. Ogólnopolski Przegląd Medyczny 2019. Artykuł przeglądowy
Artykuł poglądowy dotyczy doboru sprzętu do zabiegów wewnątrznaczyniowych (endowaskularnych), wykonywanych przez naczynia krwionośne bez otwierania ciała, w zależności od rodzaju procedury. Tekst ma charakter przeglądowy i edukacyjny, adresowany do środowiska medycznego.
Stereotaktyczna radioterapia ciała we wczesnym raku wątrobowokomórkowym: przegląd systematyczny wyników leczenia
Stereotactic body radiation therapy for early-stage hepatocellular carcinoma - a systematic review on outcome
Praca zebrała wyniki 16 badań (973 chorych) dotyczących stereotaktycznej radioterapii ciała (SBRT, precyzyjnego napromieniania wysoką dawką) u osób z małym rakiem wątrobowokomórkowym, czyli najczęstszym pierwotnym nowotworem wątroby. Guz udawało się kontrolować miejscowo u około 9 na 10 chorych przez 3 lata, a poważne działania niepożądane występowały u około 5% leczonych. Wyniki sugerują, że metoda może być alternatywą dla chorych niekwalifikujących się do operacji, ale potrzebne są lepiej zaplanowane badania prospektywne.
Technika podwójnego podania zieleni indocyjaninowej w robotowej prawostronnej kolektomii: przedstawienie nowej techniki
Double indocyanine green technique of robotic right colectomy: Introduction of a new technique
Kobiela J, Bertani E, Petz W, Crosta C, De Roberto G, Borin S, et al. (Spychalski P 9/10). Journal of Minimal Access Surgery 2019. Badanie oryginalne · autor korespondencyjny · DOI 10.4103/jmas.JMAS_127_18 · PubMed 29974874
Artykuł opisuje technikę robotowego usuwania prawej połowy jelita grubego z powodu raka, w której dwukrotnie stosuje się barwnik fluorescencyjny, zieleń indocyjaninową (ICG). Barwnik podany endoskopowo wokół guza przed operacją pomaga odnaleźć węzły chłonne, a podany dożylnie w trakcie zabiegu pozwala ocenić ukrwienie jelita przed jego zszyciem. Autorzy wskazują, że takie podejście może ułatwić dokładne usunięcie węzłów chłonnych i wybór granic resekcji.
Radioterapia stereotaktyczna w skąpoprzerzutowym raku jelita grubego: wyniki leczenia 102 chorych i 150 zmian
Stereotactic radiation therapy in oligometastatic colorectal cancer: outcome of 102 patients and 150 lesions
Dell'Acqua V, Surgo A, Kraja F, Kobiela J, Zerella MA, Spychalski P, et al. Clinical & Experimental Metastasis 2019. Badanie oryginalne · DOI 10.1007/s10585-019-09976-z · PubMed 31165360
Badanie objęło 102 chorych na raka jelita grubego z niewielką liczbą przerzutów (150 zmian), leczonych precyzyjną radioterapią stereotaktyczną w latach 2012 do 2015. Nie odnotowano ciężkich powikłań, a po roku zmiany napromieniane pozostawały pod kontrolą u 70% chorych; lepsze wyniki uzyskiwano przy wyższej dawce promieniowania i mniejszych zmianach. Wyniki wskazują, że metoda może być opcją leczenia części chorych z przerzutami raka jelita grubego.
Stopnie zaawansowania klinicznego raka jelita grubego rozpoznanego u osób z otyłością i nadwagą w Programie Badań Przesiewowych Raka Jelita Grubego w Polsce
Clinical stages of colorectal cancer diagnosed in obese and overweight individuals in the Polish Colonoscopy Screening Program
Spychalski P, Kobiela J, Wieszczy P, Kamiński MF, Reguła J. United European Gastroenterology Journal 2019. Badanie oryginalne · pierwszy autor, autor korespondencyjny · DOI 10.1177/2050640619840451 · PubMed 31316783
Badanie przeanalizowało dane 163 129 osób, które wykonały przesiewową kolonoskopię w polskim programie badań przesiewowych, aby sprawdzić, czy nadwaga i otyłość wpływają na zaawansowanie wykrytego raka jelita grubego. U osób z nadwagą i otyłością rak był wykrywany w mniej zaawansowanym stadium, zwłaszcza u mężczyzn, a masa ciała nie wpływała na przeżycie po uwzględnieniu stadium choroby. Wynik sugeruje, że w tej grupie badania przesiewowe częściej wykrywają raka we wczesnej fazie.
Wyniki leczenia chorych na raka wątrobowokomórkowego terapią cząstkami naładowanymi: przegląd systematyczny i analiza ilościowa
Patient specific outcomes of charged particle therapy for hepatocellular carcinoma - A systematic review and quantitative analysis
Spychalski P, Kobiela J, Antoszewska M, Błażyńska-Spychalska A, Jereczek-Fossa BA, Høyer M. Radiotherapy and Oncology 2019. Przegląd systematyczny · pierwszy autor, autor korespondencyjny · DOI 10.1016/j.radonc.2018.12.012 · PubMed 30825961
Autorzy zebrali wyniki 16 badań (1516 chorych) nad leczeniem raka wątrobowokomórkowego napromienianiem protonami lub jonami węgla, czyli terapią cząstkami naładowanymi. Guz pozostawał pod kontrolą miejscową u około 86 do 89% chorych, a ciężkie powikłania występowały rzadko. Metoda może być opcją dla chorych, którzy nie kwalifikują się do operacji, choć jakość dostępnych danych jest ograniczona.
Wpływ zaburzeń gospodarki hormonami tarczycy na powstawanie i ryzyko raka jelita grubego: przegląd systematyczny
Effects of thyroid hormone imbalance on colorectal cancer carcinogenesis and risk - a systematic review
Rostkowska O, Spychalski P, Dobrzycka M, Wilczyński M, Łachiński AJ, Obołończyk Ł, et al. Endokrynologia Polska 2019. Przegląd systematyczny · DOI 10.5603/EP.a2019.0007 · PubMed 31039272
Przegląd objął 11 badań dotyczących związku między zaburzeniami pracy tarczycy a rakiem jelita grubego. Niedoczynność tarczycy wiązała się z umiarkowanie wyższym ryzykiem tego nowotworu, a leczenie hormonami tarczycy z niższym ryzykiem. Wyniki sugerują, że hormony tarczycy mogą mieć znaczenie w powstawaniu raka jelita grubego, co wymaga dalszych badań.
Metformina a rak jelita grubego: przegląd systematyczny
Metformin and Colorectal Cancer - A Systematic Review
Kobiela J, Dobrzycka M, Jędrusik P, Kobiela P, Spychalski P, Śledziński Z, et al. Experimental and Clinical Endocrinology & Diabetes 2019. Przegląd systematyczny · DOI 10.1055/a-0621-8830 · PubMed 29954001
Autorzy przeanalizowali 66 badań dotyczących metforminy, leku przeciwcukrzycowego, w kontekście raka jelita grubego. Badania laboratoryjne i na zwierzętach wskazywały na działanie ochronne i wzmacnianie efektu chemioterapii, a badania u chorych na cukrzycę typu 2 sugerowały mniejsze ryzyko tego nowotworu, choć część wyników była sprzeczna. Praca wskazuje, że rola metforminy w zapobieganiu i leczeniu raka jelita grubego wymaga dalszych badań.
2018
Zastosowanie komórek macierzystych tkanki tłuszczowej w medycynie
Brzezicka A, Kondej K, Błażyńska-Spychalska A, Spychalski P, et al. Chirurgia Plastyczna i Oparzenia 2018. Artykuł przeglądowy · DOI 10.15374/ChPiO2018016
Artykuł przeglądowy omawia zastosowania komórek macierzystych pozyskiwanych z tkanki tłuszczowej w medycynie regeneracyjnej, zwłaszcza w chirurgii plastycznej, rekonstrukcyjnej i estetycznej. Autorzy oceniają dotychczasowe wyniki jako zachęcające, ale podkreślają, że takie metody pozostają eksperymentalne i wymagają dłuższej obserwacji oraz dobrze zaplanowanych badań z losowym przydziałem.
Odma śródpiersia i odma zaotrzewnowa w następstwie zatrucia mefedronem: opis przypadku
Pneumomediastinum and pneumoretroperitoneum as a result of mephedrone intoxication: a case report
Perdyan A, Piątkowska A, Spychalski P, Łaski D, Łachiński A, Kobiela J. Disaster and Emergency Medicine Journal 2018. Opis przypadku · DOI 10.5603/DEMJ.2018.0022
Praca opisuje 27-letniego mężczyznę, u którego po czterech dniach wciągania mefedronu (substancji psychoaktywnej) pojawiło się powietrze w śródpiersiu, przestrzeni zaotrzewnowej i pod skórą, bez urazu. Badania obrazowe i endoskopowe wykluczyły przedziurawienie dróg oddechowych i przewodu pokarmowego, a chory wyzdrowiał po leczeniu zachowawczym płynami i antybiotykami w ciągu sześciu dni pobytu w szpitalu. Przypadek pokazuje, że taki niepokojący obraz może ustąpić bez operacji.
Artykuł poglądowy dotyczy zastosowania technik małoinwazyjnych w chirurgii, czyli operacji wykonywanych przez niewielkie nacięcia, które zmniejszają uraz związany z zabiegiem. Tekst ma charakter przeglądowy i edukacyjny, adresowany do środowiska medycznego.
Ablacyjna radioterapia stereotaktyczna w skąpoprzerzutowym raku jelita grubego: przegląd systematyczny
Ablative stereotactic radiotherapy for oligometastatic colorectal cancer: Systematic review
Kobiela J, Spychalski P, Marvaso G, Ciardo D, Dell'Acqua V, Kraja F, et al. Critical Reviews in Oncology/Hematology 2018. Przegląd systematyczny · autor korespondencyjny · DOI 10.1016/j.critrevonc.2018.06.005 · PubMed 30097241
Przegląd objął 15 badań nad precyzyjną radioterapią stereotaktyczną przerzutów raka jelita grubego do wątroby i płuc. Odsetek chorych, u których napromieniane zmiany pozostawały pod kontrolą po roku, wynosił od 50 do 100% dla wątroby i od 62 do 92% dla płuc, przy niewielkiej liczbie powikłań. Autorzy uznają wyniki za obiecujące, ale wskazują potrzebę dalszych badań, w tym randomizowanych.
Ustrukturyzowany trening na trenażerze skrzynkowym poprawia stabilność retrakcji podczas wykonywania wielu zadań jednocześnie w symulacji chirurgii kolorektalnej
Structured box training improves stability of retraction while multitasking in colorectal surgery simulation
Kobiela J, Spychalski P, Łaski D, Błażyńska-Spychalska A, Łachiński AJ, Śledziński Z, et al. Journal of Surgical Research 2018. Badanie oryginalne · autor korespondencyjny · DOI 10.1016/j.jss.2018.03.043 · PubMed 29937020
W badaniu 58 studentów medycyny przeszło kurs podstaw laparoskopii na trenażerze skrzynkowym, a przed kursem i po nim mierzono, jak stabilnie utrzymują narzędzie odciągające tkanki, także przy jednoczesnym sterowaniu kamerą. Przed treningiem wykonywanie dwóch czynności naraz pogarszało stabilność, a po treningu różnica między pracą jedną ręką a pracą dwiema rękami zanikła. Wyniki sugerują, że uporządkowany trening symulacyjny pomaga nabyć umiejętność potrzebną w chirurgii laparoskopowej jelita grubego.
Nawroty brzeżne w okolicy narządów płciowych po radioterapii z modulacją intensywności dawki (IMRT) w płaskonabłonkowym raku odbytu: ryzyko nie jest wyższe niż po radioterapii konformalnej 3D (3DCRT)
Genital marginal failures after intensity-modulated radiation therapy (IMRT) in squamous cell anal cancer: no higher risk with IMRT when compared to 3DCRT
Dell'Acqua V, Kobiela J, Kraja F, Leonardi MC, Surgo A, Zerella MA, et al. (Spychalski P 17/20). Medical Oncology 2018. Badanie oryginalne · DOI 10.1007/s12032-018-1118-3 · PubMed 29594584
Badanie porównało 117 chorych na płaskonabłonkowego raka odbytu leczonych dwiema technikami radioterapii: z modulacją intensywności dawki (IMRT) i konformalną trójwymiarową (3DCRT). Nawrót na granicy obszaru napromienianego, w okolicy narządów płciowych, wystąpił u około 3 do 4% chorych w obu grupach. Wynik wskazuje, że nowocześniejsza technika IMRT nie zwiększa ryzyka takich nawrotów, choć u kobiet z zajęciem pochwy wymaga szczególnej ostrożności przy planowaniu.
2017
Strategie terapeutyczne skierowane przeciwko nowotworowym komórkom macierzystym w raku jelita grubego u ludzi
Therapeutic strategies against cancer stem cells in human colorectal cancer
Artykuł przeglądowy omawia nowotworowe komórki macierzyste, czyli niewielką populację komórek raka jelita grubego, która może odpowiadać za nawroty i oporność na chemioterapię. Autorzy opisują cechy tych komórek oraz eksperymentalne leki i cząsteczki mające je niszczyć lub uwrażliwiać na leczenie, w tym działające na szlaki sygnałowe i metabolizm komórki. Podkreślają, że metody te są na etapie badań i wymagają dalszej oceny u ludzi.
Aktualizacja: 2026-09-27. Streszczenia przygotowano na podstawie opublikowanych abstraktów; przy listach do redakcji bez abstraktu opis jest ogólny.